2.5 milyon genç erken ölecek

 Türkiye'deki sigara fiyatlarının Avrupa'daki gelişmekte olan ülkeler düzeyinde olduğuna dikkati çeken Yürekli, ''Oysa biz Avrupa'da Estonya, Letonya, Kıbrıs gibi ülkelerden daha gelişmiş bir ülkeyiz, fiyatlar daha da artırılabilir'' dedi.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından hazırlanan ''Türkiye'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi'' raporu, Sheraton Otel'de düzenlenen basın toplantısıyla açıklandı.

Toplantıda konuşan DSÖ Başekonomisti Ayda Yürekli, ''sigarada verginin artırılmasının kaçakçılığın artmasına neden olacağı'' söyleminin gerçeği yansıtmadığını belirterek, burada Maliye Bakanlığının çalışma kapasitesinin çok önemli olduğunu söyledi.

Yapılan araştırmalara göre, Türkiye'de yetişkinlerin 3'de 1'inin, erkeklerin yüzde 48'inin, kadınların ise yüzde 15'inin sigara kullandığını ve bu oranların giderek arttığını belirten Yürekli, sigara içme oranı açısından Türkiye'nin 14 ülke arasında erkeklerde birinci, kadınlarda ise ikinci durumda olduğunu açıkladı.

ZAMANINDAN ÖNCE ÖLÜM

Her yıl tütün ve bağlantılı hastalıklar nedeniyle Türkiye'de 50 bin kişinin öldüğüne işaret eden Yürekli, tütün ürünlerinin tüketimine yönelik bir müdahalede bulunulmazsa 2050'de tütün ile bağlantılı hastalıklar nedeniyle ölecek insan sayısının yıllık 276 bine çıkacağına dikkati çekti. Yürekli ayrıca, 6,4 milyon gencin tütün ürünlerine başlayacağını ve bunlardan 2,5 milyonunun hastalıklar nedeniyle zamanından önce öleceğini öngördüklerini de bildirdi.

Tütün kullanımını azaltmak için en etkili yolun vergi artışlarıyla tütünün fiyatlarını artırmak olduğunu vurgulayan Yürekli, yüksek fiyatların gençleri sigaraya başlamaktan vazgeçirdiğini ve insanları sigarayı bırakmaya teşvik ettiğini belirtti.

Türkiye'de 2010 Ocak ayı itibariyle kıymet esasına göre alınan verginin, bir paket sigaranın perakende fiyatının yüzde 63'ünü oluşturduğunu hatırlatan Yürekli, şöyle konuştu:

''Tütün tüketimi vergisi ortalama olarak perakende fiyatının yüzde 63,4'ünü oluşturmaktadır. Toplam vergi KDV dahil ortalama olarak perakende fiyatının yüzde 78,7'sini oluşturmaktadır. Perakende fiyatının yüzdesi olarak Türkiye'deki tütün vergisi, minimum AB standartlarını karşılamaktadır ancak Türkiye'deki ortalama perakende sigara fiyatı yüksek gelirli AB ülkelerindeki ortalama fiyattan daha düşüktür. Düşük fiyatlar düşük vergi geliri demektir. Türkiye'deki sigara tüketimi kaynaklı vergi geliri AB'de sigara tüketen ülkeler içinde en düşükler arasındadır. Türkiye'de sigara fiyatları gelişmekte olan ülkeler düzeyinde, ancak biz Avrupa'da gelişmiş bir ülkeyiz fiyatlar daha da artırılabilir.''

FİYAT ESNEKLİĞİ 1'İN ALTINDA

Sigarada fiyat esnekliğinin 1'in altında olduğunu, bu nedenle vergi artışının hükümetin vergi gelirinin artmasını sağladığını kaydeden Yürekli, vergilerden sağlanan gelirin bir bölümünün sigaradan kaynaklanan sağlık sorunlarının önlenmesine yönelik kullanılmasının yararlı olacağını kaydetti.

Yürekli, Türkiye'de paket başına alınan maktu verginin 3,10 liraya ve oransal verginin yüzde 65'e çıkarılması halinde ülkede 900 bin kişinin sigarayı bırakabileceğini, 700 bin gencin sigaraya başlamasının engellenebileceğini ve 500 bin kişinin erken ölümünün önüne geçilebileceğini bildirdi. Yürekli, ayrıca bu şekilde 4,1 milyar lira ek vergi gelirinin elde edilmesinin de sağlanabileceğini ifade etti.

Yürekli'nin verdiği bilgiye göre, bu yıl itibariyle sigarada halen kıymet esasına göre vergi oranı yüzde 63, özel tüketim vergisi paket başına 2,65 lira iken, içici sayısında 590 bin azalma belirlendi. Vergi oranı yüzde 65, özel tüketim vergisi paket başına 3,10 lira olursa içici sayısındaki azalmanın 1 milyon kişiye çıkabileceği tahmin edildi.

Vergilerdeki artışla özel tüketim vergisi geliri 15,5 milyar liradan 16,8 milyar liraya çıkabilecek.

ÖNERİLER

DSÖ'nün hazırladığı raporda sigaranın vergilendirilmesi konusunda şu önerilere yer verildi:

- Özel vergiyi yükseltin ve enflasyona otomatik olarak ayarlayın.

- Fiyatların enflasyondan daha yüksek bir oranda artması gerekiyor. Zaman içinde tüketim vergilerini artırın böylece perakende sigara fiyatlarının en az yüzde 70'ini oluşturmasını sağlayın, tüketim vergisi artışlarıyla geliri yükseltin böylece sigara üreticilerinin markalarının fiyatlarını yükseltmesini beklemeden zamma sebebiyet vermiş olursunuz.

- Tütün vergisi gelirlerinin bir kısmını sağlık hizmetlerinin finansmanına ayırın.

- Tüketim vergisi gelirinin yüzde 10'u toplam kamusal sağlık harcamalarının yüzde 5,6'sını karşılayabilir.

- Tütün ürünlerinin kayıt dışı ticaretini engellemeye yönelik çabaları güçlendirin.''